Kâ’b b. Eşref’in Öldürülmesi

Benî Nadîr’in reislerinden ve şairlerinden Kâ’b b. Eşref’in, hüküm gereğince öldürülmesi — Bedir ile Uhud arasında (14 Rebîülevvel, hicrî 3), Peygamber’in (sav) emriyle Muhammed b. Mesleme ve küçük bir grup tarafından icra edilmiştir. Siyerin siyaseten en hassas bölümlerinden biridir; Yasir Qadhi bunu dürüstçe, bir adama dini sebebiyle değil, antlaşmayı bozan bir devlet düşmanına karşı yapılmış haklı bir eylem olarak ele alır.

Kâ’b kimdi

Yarı Arap (Benî Nebhân’dan), yarı yahudi (annesinin kabilesi olan Benî Nadîr’den), zengin, yakışıklı ve kabiliyetli bir şairdi. Bedir’den sonra gizlice Mekke’ye gitti, müslümanlara karşı Ebû Süfyân ile ittifak kurdu, putperestliğin “daha doğru yolda” olduğunu ilân etti (Kur’an 4:50–51) ve müslüman kadınların adını anan iftira dolu, şehvet yüklü şiirler yazdı — son tahriki budur.

Operasyon

Peygamber (sav) sordu: “Kâ’b’ın işini kim görecek? O, Allah’a ve Resulüne eziyet etti.” Muhammed b. Mesleme — kasıtlı olarak bir Evsli, çünkü Evs’in (Hazrec’in aksine) Benî Nadîr ile kan davası yoktu — gönüllü oldu ve “kastetmediğim şeyleri söylemek için” izin aldı. Küskünlük ve borç ihtiyacı numarası yaparak, Ebû Nâile (Silkân b. Seleme) ile birlikte “rehin verilecek silahlar” getirmeyi kararlaştırdı; böylece silahlı gelmenin bahanesi hazırdı. Ay’ın dolunay hâlindeki ışığıyla aydınlanan bir gecede Kâ’b’ı kalesinden dışarı çekip çıkardılar; Ebû Nâile onu güzel kokulu saçından tutup yanına çekti ve iş bitirildi — saldıranlardan biri, Hâris b. Evs, arkadaşlarının darbesiyle yaralandı ve Peygamber’in (sav) tükürüğüyle şifa buldu. Kâ’b’ı hanımı uyarmıştı: “Sen savaş hâlinde bir adamsın.”

Neden — ve güvenilirlik

Sebepler: (1) Ebû Süfyân ile yaptığı gizli antlaşma — Anayasa’ya göre ihanet; (2) iftira şiirleri; (3) Sâlihî ve başkalarına göre, sonraki bir suikast girişiminde Peygamber’i (sav) zehirleme planına karışmış olması (onlar öldürülmeyi Uhud’dan sonraya tarihlerler). Yasir Qadhi’nin vurguları:

• Hadise sahihtir — Sahîh-i Buhârî’de bütün bir bab, ayrıca Müslim, İbn İshak, İbn Hişâm ve Vâkıdî.
• Peygamber (sav) o sırada devlet başkanıydı — hâkim, yönetici ve yasa koyucu tek kişide; bu, kendi çağının ölçüleriyle hukukî bir işlemdi ve modern mahkemelerin ölçüleriyle geriye dönük yargılanamaz. Hiçbir yetkisinin bulunmadığı Mekke’de böyle şeyler yapmamıştır.
• Yasir Qadhi tarihçi Norman Stillman’ı aktarır: “Muhammed, o dönemin Arap toplumunun ölçülerine tamamen uygun davranıyordu.” Verilen mesaj — hiçbir kabile ahdi cezasız bozamaz — İslâm’ın bütün düşmanlarına ulaştı.

Çapraz Başvurular

Kâ’b b. Eşref · Muhammed b. Mesleme · Hz. Muhammed (sav) · Ebû Süfyân b. Harb (ra) · Medine Vesikası · Benî Kaynukā’nın Sürgünü · Bedir ile Uhud Arasındaki Seferler · Medine (Yesrib) · Siyer Kronolojisi

Kaynaklar

• S007 — Yasir Qadhi Siyer Bölüm 044. Sahîh-i Buhârî ve Müslim, İbn İshak/İbn Hişâm, Vâkıdî (14 Rebîülevvel, hicrî 3); alternatif (Uhud sonrası) tarihlendirme için Sâlihî, Mukātil b. Süleyman, Begavî; Norman Stillman’dan alıntı.