Heyetler Yılı (Senetü’l-vüfûd)

Senetü’l-vüfûd — Hicret’in 9. yılı; adını, Medine’ye gelen kabile heyetlerinin sıklığının zirveye ulaşmasından alır. Mekke alınmış, Kureyş boyun eğmiş ve Tebük çarpışmasız kazanılmışken, Arabistan’ın geri kalanının etrafında toplanacağı bir güç kalmamıştı: kabileler ya İslâm’a girdi, ya barış antlaşması yaptı, ya da savaşı göze aldı.

Tek cümleyle: Arabistan’ın tarihinde ilk kez tek bir siyasî yapı altında birleştiği yıl — ya iman, ya antlaşma, ya savaş.

Tarih (Hicrî / Milâdî)

Zirvesi hicrî 9 (MS 630–631). Heyetler gerçekte ~hicrî 5’ten hicrî 11’e kadar uzanır (Peygamber’in (sav) hayatının en son ayına dek); âlimler tekrardan kaçınmak için hepsini “Tebük’ten sonra” diye bir araya toplar. İbn Sa’d, Vâkıdî ve Ebû Türâb ez-Zâhirî’nin 250 sayfalık müstakil eseri, çoğu yalnızca adıyla bilinen 110’dan fazla heyeti kayda geçirir.

Arka Plan

Bir vüfûd (heyet) her zaman İslâm’a girmek anlamına gelmiyordu: kimi İslâm’ı kabul etmek için, kimi putperest kalarak antlaşma yapmak için geldi; kimileri Peygamber (sav) vefat eder etmez irtidad eden münafıklardı; birkaçı da tehdit heyeti olarak geldi. 6–8. yıllarda antlaşmayla putperest kalmak mümkündü; fakat hicrî 9’da Tevbe Suresi’nin başı, Arap putperestliğini geride bırakmak için dört aylık bir mühlet koydu (bk. Ridde (İrtidad) ve Yalancı Peygamberler, Kasr ve Cem’ (Yolcunun Namazı) bağlamı).

Temsilî heyetler (110+ heyetten ≈15’i)

Abdülkays (Bahreyn / Doğu Arabistan) — Hicaz dışında İslâm’ı gönüllü olarak kabul eden ilk kabile; halîm genç Eşec (“sende Allah’ın sevdiği iki haslet var: hilim ve teennî”); “bizi cennete sokacak şeyi söyle” (Buhârî ve Müslim — imanın rükünlerle tarifi).
Benî Sa’d b. Bekir (Halîme’nin kabilesi) — Peygamber’i (sav) Allah’ın adıyla sorguya çeken ve dönüşünde bütün kabilesini İslâm’a kazandıran dağınık kılıklı bedevî Dımâm b. Sa’lebe.
Müzeyne (~400) — hurmaların Ömer’in evini doldurması mucizesi.
Benî Esed b. Huzeyme — “savaşılmadan geldik” → Kur’an 49:17 (“İslâm’a girmenizi bana bir lütuf saymayın…”).
Benî Âmir b. Sa’saa — Bi’r-i Maûne’nin Âmir b. Tufeyl’i ile Erbed’in başarısız suikast girişimi; ikisi de kötü bir ölümle öldü (Kur’an 13:11–13).
Temîm ed-Dârî — Peygamber’in (sav) minberden naklettiği el-Cessâse / Deccâl haberinin (Sahîh-i Müslim) sahibi olan hıristiyan mühtedi.
Benî Devs — Ebû Hüreyre’yi İslâm’a kazandıran Tufeyl b. Amr.
Hadramut’tan Vâil b. Hucr — minberde ağırlanan hükümdar soyundan mühtedi.
Benî Sakīf (Tâif) — Hicaz’ın son putperest kabilesi; çetin pazarlıkları, Urve b. Mes’ûd’un şehâdeti ve Mugīre’nin Lât’ı yıkması (aşağıya bakınız).
Benî Hanîfe — peygamberlikten pay isteyen Yalancı Müseylime.
Ezd / “Cüreş” — “şu anda Cüreş’te Allah’ın devesi kurban ediliyor” mucizesi.
Himyer (Yemen) — “yaratılış nasıl başladı?” (Buhârî ve Müslim — “Allah vardı, O’ndan önce hiçbir şey yoktu; Arşı su üzerindeydi”); Yemen’i öven pek çok hadis (“iman Yemenlidir”) ve vali ve muallim olarak gönderilen Muâz b. Cebel.
Necran hıristiyanları (60 delege) — Al-i İmran Suresi’nin başı ve Mübâhele Âyeti (Kur’an 3:61); şiddetle değil, bir cizye antlaşmasıyla sonuçlandı.

Lât’ın yıkılması

Sakīf 10 günden fazla pazarlık etti (Ramazan, hicrî 9); ribâyı, zinayı, hamrı ve putları Lât’ı korumaya, namazdan da muaf tutulmaya boş yere çalıştılar — Peygamber (sav) yalnızca zekât/cihad ifadesinde bir yumuşaklık gösterdi (meşhur bir fıkıh meselesi, bk. Mülk-i Yemîn (Câriyelik) ve Kölelik Ahlâkı/yeni müslümanlara kolaylık tartışması), imanın onları nasıl olsa oraya getireceğini vurgulayarak. Lât’ı yerle bir etmek üzere Mugīre b. Şu’be’yi (onların kendi yeğenini) ve Ebû Süfyân’ı gönderdi; Mugīre’nin oyunu, ağlayan kalabalığın önünde putun âcizliğini gözler önüne serdi. Putun yerine bir mescid inşa edildi.

Sonuç ve Önemi

Arap Yarımadası’nın tek bir yapı altında ilk siyasî birliği — tarihte daha önce hiç görülmemişti.
Nasr Suresi’nin (Kur’an 110) gerçekleşmesi: “Allah’ın yardımı gelip… insanların bölük bölük dine girdiklerini gördüğünde.”
“Bir defalık sahâbî” olan delegelerin naklettiği standart fıkıh ve akaid hadisleri hazinesi; meselâ avret hadisi (Muâviye b. Hayde) ve “gücünüz yettiğini yapın, hepsini asla yapamazsınız” (Hakem b. Hazn).

Dersler

Sahâbe, güçlükle bağlı olanından yalnızca Peygamber’in (sav) duası için gelenine kadar uzanan bir iman yelpazesiydi — hepsinin Ebû Bekir mertebesinde olduğu efsanesini dağıtır.
Hakikat, ancak onu görmeye razı olana açıktır — Necranlıların birçoğu Peygamber’i (sav) bizzat dinledi, buna rağmen dünyevî itibar uğruna hıristiyanlığa sarıldı.
Mescidin, müslüman olmayan misafirlere bile misafirperverlik yeri oluşu; gerçekçi çoğulculuk (sağlam akîde, hoşgörülü davranış).

Çapraz Başvurular

Temîm ed-Dârî (ra) · Tufeyl b. Amr ed-Devsî (ra) · Vâil b. Hucr (ra) · Muâz b. Cebel (ra) · Müseylimetülkezzâb · Necran · Mübâhele (Karşılıklı Lânetleşme) · Ridde (İrtidad) ve Yalancı Peygamberler · Mugīre b. Şu’be (ra) · Urve b. Mes’ûd es-Sekafî (ra) · Ebû Bekir’in Haccı ve Kılıç Âyeti · Hz. Muhammed (sav)

Kaynaklar

S012 — Yasir Qadhi Siyer Bölüm 094–096. Buhârî ve Müslim (Abdülkays; Himyer’in sorusu; avret), İbn İshak/İbn Hişâm, İbn Sa’d, Vâkıdî, Beyhakī (Delâil), er-Ravdü’l-ünüf (Lât oyunu). Kur’an 49:17; Kur’an 13:11–13; Kur’an 110.