Ebû Cehil (Amr b. Hişâm)

Benî Mahzûm’un reisi ve ilk müslümanlara en çok eziyet eden kişi — Peygamber Hz. Muhammed (sav) ona “bu ümmetin Firavun’u” demiştir. Künyesi Ebü’l-Hakem (“hikmetin babası”) idi; müslümanlar onu Ebû Cehil (“cehaletin babası”) diye adlandırdılar.

Baskıdaki Rolü (Bölüm 013–015, 018)

• Zayıf ve köle müminlere yapılan işkencenin baş mimarı; ilk şehid Sümeyye’yi bizzat o öldürdü (bk. Ammâr b. Yâsir ve Yâsir Ailesi (ra)).
• Peygamber’e (sav) karşı alay, iftira ve yıldırma kampanyasını yürüttü ve Mekke’nin dışında durup hacılara onun bir “mecnun” ve “sihirbaz” olduğunu söyledi.
• Peygamber’e (sav) namaz kılarken zarar vermeye kalkıştığında iki defa gaybî bir engelle geri püskürtüldü (bir “ateş çukuru” ve havada duran kanatlar); secdedeyken üzerine deve işkembesi atılmasını o kışkırttı.
• Ahnes’e yaptığı dürüst itiraf — “Abdümenâfoğulları ile yarıştık… şimdi onların bir peygamberi var; vallahi asla iman etmeyeceğiz” — reddedişinin kökünde şüphenin değil kabile kıskançlığının yattığını gösterdi.
• Boykot’un ve Peygamber’e (sav) suikast düzenlemeye dair son tertibin arkasındaki itici güçlerden biriydi.

Hicret’e Doğru (Bölüm 023, 026–027)

• Gece Yolculuğu’nu bir kalabalık toplayarak ifşa etmeye çalıştı — fakat Peygamber’in (sav) Kudüs’ü ve kervanları isabetle tarif etmesi işi onun aleyhine çevirdi (“apaçık bir sihir”).
• Dârünnedve suikast planını tertipledi: her boydan bir genç aynı anda vursun ki Benî Hâşim karşılık veremesin — Allah’ın Hicret’i emrederek cevap verdiği tertip budur (8:30).
• Ayyâş b. Ebû Rebîa’yı duygu sömürüsüyle kandırarak Mekke’ye getirtti ve hapsetti; Peygamber’in (sav) geçmesine izin verdi diye Sürâka’yı şiirle küçümsedi.

Dua ve Bedir

İşkembe hadisesinden sonra Peygamber’in (sav) dua ederken adını andığı adamlardan biriydi; İbn Mes’ûd, onların her birinin öldürülüp Bedir kuyusuna atıldığını (hicrî 2) gördü. Onun düşmanlığı, Peygamber’in (sav) Allah’ın İslâm’ı “iki Ömer’in daha sevimlisi — Ömer yahut Ebû Cehil” ile güçlendirmesi duasının tam tersi istikametteydi — ve seçilen Ömer oldu.

Bedir’deki Ölümü (Bölüm 036–039)

Bedir’deki ~1.000 kişilik Kureyş ordusunun tartışmasız lideri olarak, savaşı önlemeye yönelik her girişimi bastırdı — gözcüsü Umeyr’i, Utbe’nin ricasını ve Hakîm b. Hizâm’ın diyet ile barış teklifini reddetti, Utbe’yi ölümcül teke tek çarpışmaya kışkırttı. Kendi aleyhine dua etti (“iki ordudan hangisi daha kötü ise o helâk olsun”). Allah onun, iki Ensarlı delikanlı — Muâz b. Amr ve Muavviz b. Afrâ — tarafından yere serilmesini ve Abdullah b. Mes’ûd tarafından işinin bitirilmesini takdir etti; İbn Mes’ûd onu can çekişirken, sonuna kadar inatçı buldu, göğsüne ayağını bastı ve başını aldı. Peygamber (sav) o zaman cesedinin başında şöyle dedi: “Bu, bu ümmetin Firavun’u idi” — bunu sadece bir kez söylemiştir.

Çapraz Başvurular

Hz. Muhammed (sav) · Kureyş · Ebû Leheb (Abdüluzzâ b. Abdülmuttalib) · Ammâr b. Yâsir ve Yâsir Ailesi (ra) · Bilâl b. Rebâh (ra) · Benî Hâşim Boykotu · Ömer b. Hattâb (ra) · İsrâ ve Mi’râc (Gece Yolculuğu ve Yükseliş) · Hicret (Medine’ye Göç) · Sürâka b. Mâlik (ra) · Bedir Savaşı · Utbe b. Rebîa · Ümeyye b. Halef · Ukbe b. Ebû Muayt · Ebû Süfyân b. Harb (ra)

Kaynaklar

• S004 — Yasir Qadhi Siyer Bölüm 013–015 (muhalefet ve işkence), Bölüm 018 (boykot).
• S005 — Yasir Qadhi Siyer Bölüm 023 (İsrâ ile alay), Bölüm 026–027 (Dârünnedve tertibi, Ayyâş, Sürâka).
• S006 — Yasir Qadhi Siyer Bölüm 036–039 (Bedir: Kureyş’in kumandası ve ölümü).