Medine (Yesrib)

Mekke’nin kervanla ~7–8 günlük kuzeyinde bulunan ve Hicret’ten sonra ilk müslüman toplumun başkenti olan vaha şehri. Aslen Yesrib adını taşırdı; Peygamber Hz. Muhammed (sav) ona el-Medîne (“Şehir”) adını verdi, ayrıca Tâbe / Taybe (“temiz olan”) diye de andı. İslâm’ın ikinci Harem’idir.

Adı (Bölüm 028)

• Peygamber (sav) ona Yesrib denmesini yasakladı (bu ad tesrîb “kınama” yahut serb “bozulma” ile bağlantılıdır) — “Kim ona Yesrib derse istiğfar etsin, çünkü orası Tâbe’dir.” Kur’an’da Yesrib adı yalnızca, Peygamber’in (sav) verdiği yeni addan rahatsız olan münafıkların dilinde geçer (33:13).

Nüfus Yapısı (Bölüm 029)

• Arap kabileleri (Kahtânî; Sebe/Me’rib’den, yaklaşık MS 300’de setin yıkılmasının ardından): Evs ve Hazrec — bir asırlık iç savaşa kilitlenmiş, savaşları Hicret’ten ~5 yıl önce Buâs’ta doruğa çıkmış amca çocuğu kabileler. Evs daha zengin, Hazrec ise daha kalabalıktı.
• Yahudi kabileleri: Benî Kaynukā, Benî Nadîr, Benî Kurayza — kökenleri tartışmalıdır (sürgün sonrası Kudüs’ten gelen yerleşimciler, MS 70–132, yahut Yemen’den); Yasir Qadhi’nin görüşü: üç ayrı göç. Dilleri Araplaşmıştı, Arap kabileleriyle ittifak hâlindeydiler (Nadîr Evs ile, Kaynukā Hazrec ile) ve onların savaşlarını finanse ediyorlardı.
• Nüfus ~20.000: ~6.000 yahudi, ~15.000 Arap. Para, toprak ve kaleler yahudilerin elindeydi.
• Hicaz’da yalnız Yesrib ile Hayber’de büyük hurma vahaları ve bir yahudi varlığı vardı — bunun önemi şuydu: Evs ile Hazrec tevhidi, kitabı ve peygamberleri zaten biliyorlardı (yahudiler onlara beklenen bir peygamberden söz etmişti) ve bu, onları İslâm’a hazırladı.

Medine Neden Seçildi (Bölüm 028)

Mekke’ye stratejik uzaklığı; tabii savunma hatları (doğusunda ve batısında volkanik lâbe arazileri, güneyinde sık hurmalıklar — yalnız kuzeyi Hendek’in kazılmasını gerektirdi); bağımsız, hiç boyunduruk altına girmemiş bir halk; Peygamber’in (sav) oradaki kan bağı (büyük dedesi Hâşim, orada Benî Neccâr’dan Selmâ ile evlenmişti — Abdülmuttalib’in dedesi); ve yerleşik eski liderliği ortadan kaldırıp değişime aç genç bir nesil bırakan Buâs savaşı.

Faziletleri ve Harem Statüsü (Bölüm 028)

• Peygamber (sav), İbrâhim’in (a.s.) Mekke’yi Harem kılması gibi orayı da Harem kıldı — avlanmak ve ağaçlarını kesmek yasaktır. Duası: “Allah’ım, Mekke’yi sevdiğimiz gibi, hattâ daha çok Medine’yi bize sevdir.”
• Oraya ne veba ne de Deccâl girer (melekler korur); ölçeklerinde bereket vardır; mescidinde kılınan bir namaz başka yerdeki bin namaza denktir; Uhud ise “bizi seven bir dağ”dır. Kabristanı Bakî’ el-Garkad’da 10.000’den fazla sahâbî yatar.
• Mekke ile Medine’nin karşılaştırılmasında âlimler ihtilâf eder (İmam Mâlik Medine’yi tercih etmiştir); yaygın görüş, her birinin kendine has bir fazileti olduğu ve birbirlerine karşı sıralanmadıklarıdır.

Burada Geçen Önemli Olaylar

Hicret ve varış · Mescid-i Nebevî’nin inşası · bütünüyle Medine dönemi siyeri.

Çapraz Başvurular

Mekke · Hicret (Medine’ye Göç) · Mescid-i Nebevî (Peygamber Mescidi) · Hz. Muhammed (sav) · Ensar (Medineli Yardımcılar) · Muhâcirûn (Muhacirler) · Ebû Eyyûb el-Ensârî (ra) · Abdullah b. Übey b. Selûl · Abdülmuttalib · Siyer Kronolojisi

Kaynaklar

• S005 — Yasir Qadhi Siyer Bölüm 028–030. Sahîh-i Buhârî ve Müslim, Müsned-i Ahmed, Kur’an (33, 34, 9) ile siyerin nüfus tasvirlerine dayanır.